آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )

682

ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )

داده و سه تن از عمال بزرگ دولت شخصا معين كرده كه در كارهاى وزرگ فرمذار سهيم باشند . آقاى اشتاين در مقاله اخير خود ( موزئون ، 1940 ، ص 132 - 131 ) ، در توضيح اين عبارت فارسنامه ، به حق چنين گويد : كه اين عبارت فارسنامه بهيچوجه مبين آن نيست ، كه خسرو انوشروان از اختيارات وزرگ فرمذار به نفع سه وزير « 1 » ديگر كاسته باشد ، بلكه از عبارت فوق چنين مستفاد مىشود ، كه او حق انتصاب اين صاحبان منصب را ، كه تحت نظر وزرگ فرمذار بودند ، به خود اختصاص داده بود ، و اين وزيران اختيار داشتند ، گزارش كارهاى خود را مستقيما بعرض شاهنشاه برسانند ، ولى در مشاغلى ، كه آنان به عهده داشتند ، تغييرى رخ نداده بود . به علاوه به عقيده اشتاين ، « نايب » داراى سمتى بوده است ، نظير معاون وزير « 2 » ، و نيز او « دبير بزرگ » را با ايران دبيربذ ( كه شغل و اختيارات او ظاهرا نظير مباشر « 3 » ، كاخ مقدس و در عين حال « 4 » ، امپراتورى سفلى بوده است ) يكى نمىداند بلكه دبير بزرگ را داراى وظايف و اختياراتى شبيه « 5 » مىداند و اضافه مىكند ، كه در ايران اين امور در اختيار استبذ ، يعنى رئيس تشريفات ، نبوده است ، بلكه وزرگ فرمذار بر آن نظارت داشته است . بهرحال آقاى اشتاين هم اصل مطلب را تأييد ميكنند ، كه از عبارت فارسنامه چنين برميآيد ، كه سياست تضعيف مقام ورزگ فرمذار ، « پس از محدود شدن اختيارات او در عهد كواذ اول ، در زمان پسرش خسرو انوشيروان

--> ( 1 ) - به گمان من وزرايى ، كه در فهرست مسعودى ذكر شده ، همين سه تن هستند . ( 2 ) - Sous - Secretaire d , Etat ( 3 ) - questevr ( 4 ) - Primicerius notariorum ( 5 ) - Epistolarum Magister memoriae